Kontinentalsokkel og skråning

Kontinentalsokkelen har i mange hundre år vore viktig for verdiskapinga i Noreg. Geologisk kunnskap om sokkelen er naudsynt ikkje berre for å finna olje, men òg for å forstå kvifor norske havområde er mellom verdas mest biologisk produktive.
3D-kart over kontinentalsokkelen utanfor Senja/Andøya. Data frå Kartverket og MAREANO

Havdjupet på kontinentalsokkelen varierer stort sett mellom 100 m og 400 m. Sokkelen kan verta sett som ei gigantisk fylling utanfor kysten, bygt opp av sediment transportert ut frå land. Mesteparten av utbyggjinga har isbrear stått for. Under istidene dumpa enorme mengder sediment på sokkelen og utanfor sokkelkanten. Slik vart sokkelkanten enkelte stadar flytta opptil 200 kilometer ut frå land.

Dei beste fiskeområda på sokkelen finn me ofte i samband med geologiske landformer. Grunne bankar mellom utlaupa til dei store fjordane er eit døme. Fjordane held ofte fram utover kontinentalsokkelen som marine dalar gravd ut av hurtigstrøymande is under istidene, men mellom desse finn me dei fiskerike bankane.

Eit anna godt fiskeområde er eggakanten, kontinentalsokkelens yttergrense. Næringsstoff som fylgjer havstraumane opp frå djuphavet mot sokkelen trekkjer til seg store mengder fisk, sjøfugl og kval. Eggakanten er grensa mellom kontinentalsokkelen og kontinentalskråninga. På skråninga finn me mange spor etter skredaktivitet, mellom anna svære gjel og enorme skredvifter bygt opp av utraste sediment. 

3D-kart fra skredgropa etter Bjørnøyraset, på eggakanten halvveis mellom fastlandet og Bjørnøya. Data fra MAREANO.
3D-kart frå skredgropa etter Bjørnøyraset, på eggakanten halvvegs mellom fastlandet og Bjørnøya. Data frå MAREANO

Relaterte prosjekter

MAREANO
MAREANO kartlegger dybde, bunnforhold, biologisk mangfold, naturtyper og forurensning i sedimentene i norske kyst- og havområder.